Intergraal bouwen in Utiliteit vraagt om brainstorm
(Leertouwer bijdrage in: Barneveld Bedrijf / februari 2006)
In
de praktijk blijken opdrachtgevers de ervaring te hebben dat zij weinig
invloed kunnen uitoefenen op de uitvoering en invulling van het
installatiedeel in 'hun' nieuwbouwpand. De architect ontwerpt het
gebouw, de aannemer bouwt het en regelt de onderaannemers. Ieder werkt
voor zich, er is weinig samenwerking.
Graag trek ik de parallel
met de auto-industrie. Wie zakelijk een auto aanschaft, overweegt heel
secuur een aantal criteria: de veiligheid, het onderhoud, het comfort
en de exploitatie op de korte en lange termijn. Als er in een
bedrijfspand geïnvesteerd moet worden, kijkt men ineens veel minder
nauw. Het zijn de architect, de aannemer en een eventuele adviseur aan
wie wordt overgelaten hoe het pand eruit komt te zien en
installatietechnisch wordt ‘ingericht’. Het gevolg daarvan is, dat
iedereen volgens eigen inzichten aan de gang gaat. Vaak wordt er
gekozen voor bijvoorbeeld een minimale en conventionele
NEN-installatie. Een keuze die voor de opdrachtgever en zijn mensen
zeker niet de meest praktische oplossing is, terwijl zij toch degenen
zijn die er de komende jaren zullen doorbrengen in het gebouw. Dag in
dag uit.
Brainstormen
Beter is om als opdrachtgever met
alle partijen uit de bouwkolom rond de tafel te gaan zitten en
gezamenlijk te brainstormen over het project. Heb het over de
verwarming, de zonwering, de verlichting, de ICT enzovoort. Als je
alles hebt gedefinieerd, bespreek dan of de integratie van de diverse
functies interessant is. Neem bijvoorbeeld de 
noodverlichting.
Als je tien jaar lang en vier maal per jaar - lopend door het pand met
een trapje - alle noodverlichting moet laten controleren kost dat veel
tijd, dus geld. Het is dan slimmer om te kiezen voor een
noodverlichtingsinstallatie, waarin alle armaturen centraal en
automatisch gecontroleerd worden. Vaak is dat heel simpel te
realiseren, door de noodverlichting te integreren in een netwerk dat al
voor de ICT gepland is.
Een ander voorbeeld is het koppelen van
de verwarming en de verlichting aan de alarminstallatie. Zodra 's
avonds de alarminstallatie wordt ingeschakeld, wordt automatisch de
verwarming laag gesteld en waarnodig alle verlichting uitgeschakeld.
Dat levert een stroombesparing op, want er is altijd wel iemand die
vergeten is de verlichting op zijn kantoor uit te zetten. Of er is
ergens een wc-lampje dat nog brandt. Vermenigvuldig het dagverbruik met
365 en u weet de jaarlijkse besparing. De integratie kan nog een stapje
verder gaan. Denk bijvoorbeeld aan lichtsensors in de armaturen, die de
verlichting afstemmen op het aanwezige daglicht. Met de daaruit
voortkomende energiebesparingen (tot 60%) valt de exploitatie van het
nieuw te bouwen pand aanmerkelijk voordeliger uit. Jaar, na jaar, na
jaar.
Hollywood versus bouw
Hoe kom je op die ideeën?
De architect en de aannemer kunnen u goede adviezen in de breedte
geven, maar niet in de diepte. Brainstormen met de bouwpartijen is dan
ook de beste oplossing. Elke bouwpartner praat op gelijke voet mee en
komt met ideeën: de aannemer, de architect, de installateur, de cv-man
enzovoort. Hier verschilt de bouwwereld echter nog sterk van
bijvoorbeeld de werkwijze op een filmset. Ook op een filmset lopen tal
van mensen rond, ieder met een eigen discipline: cameramensen,
grimeurs, decorbouwers, acteurs, geluidsmannen enzovoort. Iedereen is
gelijk en het is de regisseur die het grote overzicht houdt. In de bouw
is dat niet zo, we spreken immers niet voor niets van een 'bouwkolom'.
In
een integrale bouwomgeving zou er juist sprake moeten zijn van een
bouwster. Dat wil zeggen: in een integraal bouwproces moeten alle
deelnemende partijen gelijk zijn terwijl één partij alle touwtjes in
handen houdt, als een spin in het web. Mogelijk is dat de architect, of
een externe adviseur, een systeem integrator of wellicht uzelf! Als
resultaat van de brainstormsessies moet een ieder voor zijn vakgebied
een blauwdruk opstellenvan de mogelijkheden binnen de door u gestelde
financiële kaders. Zo zal de installateur een blauwdruk leveren van de
installatie, waarin alle door u gewenste functies verwerkt zijn,
evenals de integratie (of integratiemogelijkheden) van die functies. En
zelfs meer dan dat!
Integratie in een nieuwbouwproject zal vaak
interessant blijken te zijn, mits in een vroeg stadium is overdacht
welke mogelijkheden er zijn en welke voordelen daarmee te behalen zijn.
Blijken er budgettaire tekorten in het spel te zijn, houd er dan in
ieder geval rekening mee dat sommige integraties op de langere termijn
slim ingevuld kunnen worden, door te kiezen voor een infrastructuur,
die deze mogelijkheid open laat.
